Szybkie schładzanie – czynniki wpływające na czas obniżania temperatury produktów

W przechowywaniu żywności istotne znaczenie ma kontrola temperatury na każdym etapie, od przyjęcia surowców po przygotowanie towarów do dalszego użycia. Nawet niewielkie różnice w warunkach przechowywania mogą wpływać na wygląd, strukturę i trwałość artykułów spożywczych. Z tego powodu w gastronomii, przetwórstwie oraz magazynowaniu stosuje się rozwiązania pozwalające utrzymać określone parametry chłodzenia.

Komory chłodnicze służą do przechowywania towarów w temperaturze niższej niż otoczenie, a ich ustawienia dobiera się do rodzaju przechowywanego asortymentu. Innych warunków wymagają warzywa i owoce, innych nabiał, mięso czy gotowe potrawy. Znaczenie ma także wilgotność powietrza, sposób rozmieszczenia towaru oraz częstotliwość otwierania drzwi. Jeżeli produkty są ustawione zbyt ciasno, przepływ powietrza może być utrudniony, co prowadzi do nierównomiernego chłodzenia. W codziennej pracy należy więc uwzględniać nie tylko temperaturę wskazywaną przez urządzenie, lecz również rzeczywiste warunki panujące w jego wnętrzu.

Osobnym zagadnieniem jest szybkie schładzanie, które polega na możliwie sprawnym obniżeniu temperatury produktu po obróbce cieplnej lub zakończeniu procesu przygotowania. Ma to szczególne znaczenie w kuchniach zbiorowych, zakładach produkujących gotowe dania oraz miejscach, w których żywność przygotowuje się z wyprzedzeniem. Pozostawienie dużego garnka z gorącą potrawą do samoczynnego wystygnięcia może wydłużyć czas, w którym produkt pozostaje w temperaturze sprzyjającej namnażaniu drobnoustrojów. Przebieg chłodzenia zależy jednakże od kilku czynników. Spore porcje oddają ciepło wolniej niż niewielkie, a gęste sosy i potrawy o zwartej strukturze mogą schładzać się nierównomiernie. W praktyce znaczenie ma zatem podział żywności na mniejsze porcje, dobór odpowiednich pojemników oraz zapewnienie swobodnego przepływu zimnego powietrza. Nie wystarczy oszacować temperatury powierzchni produktu, ponieważ jego środek może pozostawać znacznie cieplejszy. Kontrola powinna obejmować cały proces, a uzyskane wyniki warto zapisywać zgodnie z przyjętymi zasadami higieny i procedurami bieżącymi w danym zakładzie.

W niektórych procesach technologicznych wykorzystuje się także mrożenie szokowe, czyli szybkie obniżanie temperatury produktu w celu jego zamrożenia. W porównaniu z powolnym zamrażaniem forma ta pozwala ograniczyć czas przechodzenia przez zakres temperatur, w którym tworzą się kryształki lodu. Szybkość procesu wpływa na ich wielkość i rozmieszczenie, co może posiadać znaczenie dla struktury żywności po rozmrożeniu. Przy wolniejszym zamrażaniu większe kryształki mogą uszkadzać część struktur komórkowych, a po rozmrożeniu produkt może tracić więcej soku. Nie oznacza to natomiast, że wszystkie artykuły spożywcze zachowują się w tożsamy sposób. Wynik zależy w głównej mierze od zawartości wody, ilości tłuszczu, grubości porcji i wcześniejszej obróbki. Znacząca jest także temperatura początkowa produktu oraz sposób ułożenia go na tacach lub w pojemnikach. Przeciążenie urządzenia może wydłużyć proces, ponieważ zimne powietrze nie dociera równomiernie do wszystkich powierzchni. Powinno się też odznaczać schładzanie od zamrażania: pierwsze polega na obniżeniu temperatury bez doprowadzania produktu do stanu zamrożenia, drugie wiąże się z zamarzaniem wody zawartej w żywności. Wybór metody powinien wynikać z przeznaczenia produktu i wymagań konkretnego procesu technologicznego.

Przy organizacji chłodzenia i mrożenia powinno się brać pod uwagę też warunki pracy urządzeń oraz sposób postępowania z produktami przed rozpoczęciem procesu. Regularne usuwanie zanieczyszczeń, administrowanie uszczelek, sprawdzanie wskazań czujników i obserwowanie przemian temperatury pomagają wykrywać nieprawidłowości w działaniu instalacji. Istotna jest również organizacja przestrzeni, ponieważ surowce, półprodukty i gotowe potrawy wymagają właściwego rozdzielenia, by ograniczać ryzyko zanieczyszczenia krzyżowego. W przypadku towarów dostarczanych z zewnątrz należy uwzględniać ich temperaturę przy odbiorze, czas transportu oraz stan opakowań. Samo umieszczenie żywności w urządzeniu chłodniczym nie oznacza, że wcześniejsze usterki w przechowywaniu zostaną skorygowane. Analogicznie ponowne zamrożenie produktu po rozmrożeniu wymaga oceny warunków, w jakich był przechowywany, a także uwzględnienia właściwych procedur. Parametry pracy powinny być dostosowane do rodzaju żywności, wielkości porcji i wymaganej szybkości obniżania temperatury. W praktyce liczy się nie tylko i wyłącznie wydajność urządzenia, lecz też iteracja procesu, możliwość monitorowania jego przebiegu i przestrzeganie zasad dotyczących higieny a także przechowywania żywności.

Sprawdź tutaj: komory chłodnicze dla laboratorium.

Leave a Comment